Bediening

Uit SynthWiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Bediening van een synthesizers, drummachines, sequencers en dergelijke kan op verschillende manieren. Het is vaak een compromis tussen overal makkelijk toegang tot hebben en er voor zorgen dat het paneel niet volgestrooid wordt met knoppen en sliders. Op veel synthesizers worden knopbewegingen niet alleen doorgestuurd naar het eigen synthese-gedeelte, maar ook verstuurd via (bijvoorbeeld) MIDI control changes of system exclusive. Hierdoor kan een andere synthesizer aangestuurd worden, of de knopbewegingen worden opgenomen met een sequencer.

Inhoud

Draaiknop

Deze wordt over het algemeen met een synthesizer geassocieerd als bedieningselement; dit dankzij de grote modulaire synthesizers en de Minimoog die voor de bediening allemaal draaiknoppen gebruiken. Deze knop bestaat uit een variabele weerstand waarbij de weerstand bepaald wordt door de stand van de knop. Andere benamingen zijn potmeters of rotary encoders.

Schuifknop

Een schuifknop (ook wel slider, fader of linear encoder genoemd) heeft tegenover een draaiknop een aantal voordelen. Zo is het mogelijk om meerdere schuiven tegelijk naar een positie terug te zetten terwijl bij draaiknoppen dit apart moet gebeuren. Als nadeel neemt een schuif meer plaats in en is het niet mogelijk om er een variant van te maken die je eindeloos kunt doordraaien.

Tuimelschakelaar

Deze zijn in verschillende vormen terug te vinden. Bij de Juno-60 kiest de schakelaar tussen 2 of 3 opties; van modulatie tot arpeggio-instellingen. Bij de Minimoog wordt het gebruikt om de signalen te routeren. Bij transistor-orgels worden deze toegepast om het geluid te mengen daar drawbars ontbreken.

Drukknop

Een drukknop wordt vaak gebruikt om een keuze te maken tussen de golfvorm van de oscillator, om in een menu te navigeren, of om een preset terug te roepen uit het geheugen.

Membraanknop

Deze knoppen zijn terug te vinden op de DX7 en de JX8P. Ze steken niet uit het bedieningspaneel maar lopen er gelijk mee. Het voordeel is dat er geen stof of vuil in kan komen (wat de reden is dat ze bij medische en industriƫle apparatuur worden toegepast); het nadeel is dat membranen lastig te vervangen zijn als ze eenmaal stuk zijn.

Modulatiewiel

Dit is een wiel dat over het algemeen zonder vering is uitgerust. Vaak stuurt het de intensiteit van de LFO aan die de toonhoogte aanstuurt - je krijgt zo een geleidelijk golvend effect dat vibrato wordt genoemd. In sommige synthesizers is is de parameter vrij te kiezen, zodat ook bijvoorbeeld filter cutoff met een modulation wheel kan worden aangestuurd.

Bender

Een (pitch)bender is een wiel of een pookje waarmee vaak de toonhoogte traploos wordt gevarieerd. Synthesizerfabrikanten hebben hun eigen (historische) voorkeuren wat betreft implementatie. Hierin is een vering ingebouwd die er voor zorgt dat deze terugspringt naar de oorspronkelijke positie na loslaten.

Joystick

Joysticks worden gebruikt om bij vectorsynthese de verhouding tussen de aparte elementen te bepalen. Ook zijn ze te vinden als alternatief voor de pitch bender en het modulatiewiel. Bij een uitvoering van een bender als pookje is het vaak alleen mogelijk om deze omhoog te bewegen; dit komt voornamelijk voor bij synthesizers van Roland.

Ribbon-controller

Een strip materiaal, te vergelijken met een schuif, waarmee de positie wordt aangegeven door te drukken op een bepaalde plek. Te vinden op o.a. de Yamaha AN1x en de Roland JP-8000

Touchpad

Een ribbon-controller die in beide richtingen werkt; dus niet alleen van links naar rechts maar ook van onder naar boven. Dit is gelijk aan het bedienen van twee knoppen of sliders op het zelfde moment. Dit wordt ook wel een X-Y pad genoemd. Te vinden op o.a. de Roland V-Synth en de Moog Voyager.

Touchscreen

Een vrij nieuwe ontwikkeling die vooralsnog veel kost, en daarom alleen in duurdere synthesizers wordt aangetroffen. Doordat het mogelijk is om zoveel soorten knoppen als je wilt op een scherm te tekenen hoeven deze niet meer op het bedieningspaneel te zitten. Ook worden touchscreens toegepast als touchpads; bijvoorbeeld bij de Korg M3 en de Korg OASYS.

Zie ook


Hardware
Hardware amplifier - arranger keyboard - audio interface - controller - drummachine - groovebox - keytar - MIDI-interface - mixer - monitor - patchbay - programmer - sampler - recorder - sequencer - signaalprocessor - synthesizer
Communicatie CV/Gate - DCB - DIN-sync - Firewire - MIDI - mLan - SCSI - USB
audio analoog - ADAT - AES/EBU - S/PDIF
aansluitingen banana - D-sub - DIN - jack - RCA - TOSLINK - XLR
overig bediening - geheugen - klavier - module

Persoonlijke instellingen